Механика

Энергия мен массаның өзара байланыс заңы

Қозғалыстағы дененiң энергиясының болатындығы белгiлi. Дене массасының оның жылдамдығынан тәуелдiлiгi масса мен энергияның арасында қандай да бiр байланыстың бар екенiне нұсқайды. Бұл байланысты алғаш рет салыстырмалылық теориясын пайдалана отырып, А.Эйнштейн тағайындаған. Ол өрнек мынадай: (5.9)   Бұл масса және энергия тәрiздi маңызды шамаларды байланыстырып тұрған физиканың iргелi заңы. Бұл шамалардың бiр-бiрiмен жарықтың Подробнее…

Механика

Массаның жылдамдықтан тәуелдiлiгi

Егер денеге ұзақ уақыт тұрақты күш әсер ететiн болса, онда классикалық физикадағы Ньютон заңдарына сәйкес оның жылдамдығы шексiз өсуi тиiс. Ал релятивистiк физика тұрғысынан қарағанда жарық жылдамдығы мүмкiн болатын ең үлкен, шектiк жылдамдық. Кез-келген массасы нөлден ерекше болатын дененiң жылдамдығы жарықтың жылдамдығынан үлкен бола алмайды. Бұл қарама-қайшылық классиклық физикадағы қозғалыс Подробнее…

Механика

Жылдамдықты қосудың релятивистiк заңы

Әдетте арнайы салыстырмалы теория түсiндiретiн құбылыстарды релятивистiк құбылыстар (relativus – латынша салыстырмалы дегендi бiлдiредi) деп атайды. Арнаулы салыстырмалы теориядағы жарықтың жылдамдығының тұрақтылығы жөнiндегi постулат жылдамдықтарды қосудың классикалық заңына түбегейлi қарама-қайшы. Сондықтан, релятивистiк физикадағы жылдамдықтарды қосудың заңы классикалық физикадағыдан өзгеше болуы тиiс. Егер дене К′ санақ жүйесiнде х осiнiң бағытымен v′ жылдамдықпен, ал К′ санақ жүйесiнiң өзi К санақ жүйесiне Подробнее…

Механика

Эйнштейн постулаттары. Ара қашықтықтың және бiр мезгiлдiлiктiң салыстырмалылығы

Екi физикалық дерек: бiр жағынан жарық жылдамдығының тұрақтылығы, екiншi жағынан жылдамдықтарды қосудың классикалық заңы бiр-бiрiмен үйлеспейтiндей көрiнетiн. Бiрақ қалыптасқан тығырықтан шығудың жолын алғаш рет 1905 жылы Альберт Эйнштейн тапты. Ол осы қиыншылықтан шығуда өзiнiң ойлап тапқан арнайы салыстырмалылық теориясының негiзiне мынадай екi постулатты алды: 1.    Салыстырмалылық принципi: Барлық инерциалды санақ жүйелерi физикалық тұрғыдан тең құқылы. Бастапқы Подробнее…

Механика

Эйнштейннiң салыстырмалылық принципi. Майкельсон тәжiрибесi

Кез-келген дененiң қозғалысы жөнiнде оны басқа денелермен салыстыра отырып ғана айтуға болады. Әдетте бұл басқа денелермен қандай да бiр санақ жүйесiн байланыстырады да, қозғалысты осы санақ жүйесiне қатысты қарастырады. Механикадағы Ньютонның заңдары орынды болатын санақ жүйелерiн инерциалды санақ жүйелерi деп атайды. Берiлген инерциалды санақ жүйесiне қатысты бiрқалыпты түзусызықты қозғалып бара жатқан кез-келген Подробнее…

Механика

Ньютонның бірінші заңы

Бұл заңда барлық материалдық обьектілерге ортақ қасиет – тыныштық күйін немесе бірқалыпты түзу сызықты қозғалысын сақтау туралы айтылады. Яғни, кез келген дене өзінің тыныштық күйін немесе бірқалыпты және түзу сызықты қозғалысын басқа денелер әсер еткенге дейін сақтайды. Егер қозғалысты санау жүйесімен байланыстыратын болсақ, онда қозғалушы дене әсер етуші күштен бөлек Подробнее…

Механика

САНАҚ ЖҮЙЕСІ. СИСТЕМА ОТСЧЕТА

Кез –келген материалдық нүктенің қозғалысын анықтау үшін, басқа бір дене таңдап алып осы денеге қатысты, қарастырып отырған нүктенің қозғалысын сипаттау керек. Осындай денемен байланысқан тік бұрышты координаттар жүйесімен есептеу үшін керекті сағаттан тұратын жүйені санақ жүйесі деп атайды. Классикалық механикада қозғалыс заңдарын  қарастырған кезде мынадай үш постулатты негізге алады: 1)      Механикадағы қозғалысты Подробнее…

Механика

Кеплер заңдары

Ньютонның динамиканың үш заңын дәне төртінші заң- Бүкіләлемдік тартылыс заңын беруіненжарты ғасырдай бұрын неміс астрономы Иоганн Кеплер (1571-1630) өзінің астрономиялық еңбектерінде Күн системасындағы планеталардың қозғалысын сипаттайтын заңдарды берген болатын. Кеплер өз заңдарын астроном Тихо Брагеннің планеталардың қозғалысын ұзақ жылдар бойы бақылаудың нәтижелеріне сүйене отырып ашқан болатын. Осындай өз зерттеулерінің нәтижесінде Подробнее…

Механика

ЭЙНШТЕЙН ПОСТУЛАТТАРЫ

ХХ ғасырдың басында белгілі болған тәжірибелік және теориялық материалдарды терең талдау Энштейнді классикалық физиканың негізгі қағидаларын, оның ішінде ең алдымен, кеңістік пен уақыттың қасиеттері жайлы көзқарастарды қайта қарауға әкеп тіреді. Осының нәтижесінде ол классикалық физиканың логикалық аяқтамасы болып табылатын арнаулысалыстырмалық теориясын жасады. Бұл теория классикалық механиканың кеңістіктің евклидтілігі және Галилей- Ньютонның Подробнее…

Механика

МАТЕРИАЛДЫҚ НҮКТЕ/ МАТЕРИАЛЬНАЯ ТОЧКА

Материалдық нүкте- (немесе жай ғана бөлшек)- деп қарасытрылып отырған мәселе жағдайында мөлшерлерін ескермеуге болатын денені айтады. (Қойшыбаев Н.Механика  4 бет )   Материалдық нүкте- деп өлшемдері ескерілмейтін, ал массасы бір нүктеге жинақталған деп есептелінетін денені айтады. Бір дененің өзін беріліп отырған шарттарға байланысты бірде материалдық нүкте деп қарастырса, ал енді материалдық нүкте деп Подробнее…


Жаңа білім беру порталы. Мұғалімдер мен студенттер, оқушылар үшін әр түрлі материалдар. Тегін және кез келген уақытта.

Статистика
Яндекс.Метрика

Социальные сети
Блогқа жазылу

Өзіңіздің электронды адресіңізді жазыңыз

Присоединиться к еще 106 подписчикам